“Farmakoloji, ilacı bilgiyle; tedaviyi başarıyla buluşturan bilimdir”
Veteriner hekimliği; hayvan sağlığını korumanın, hastalıkları önlemenin ve tedavi etmenin yanı sıra gıda güvenliği, halk sağlığı, çevre sağlığı ve sürdürülebilir hayvancılığın temel unsurlarından biridir. Bu geniş sorumluluk alanı içerisinde ilaçlar, veteriner hekimin en önemli tedavi araçlarından birini oluştururken; bu ilaçların doğru seçimi, uygun dozda, doğru yoldan ve doğru sürede kullanılması başarılı bir tedavinin vazgeçilmez koşuludur. İşte bu noktada “Farmakoloji”, veteriner hekimliğinin en temel bilim dallarından biri olarak karşımıza çıkar.
Veteriner hekimliği eğitim-öğretiminde farmakoloji, öğrencilerin yalnızca hastalıkların tedavisini öğrenmelerini değil, aynı zamanda akılcı ilaç kullanımını benimsemelerini sağlayan temel derslerden biridir. Çünkü başarılı bir tedavi; yalnızca doğru tanı koymakla değil, doğru ilacı doğru hayvanda, doğru dozda, doğru zamanda ve doğru uygulama yolu ile kullanabilmekle mümkündür. Bu bilgi ve beceri, meslek yaşamı boyunca veteriner hekimin en önemli yetkinliklerinden biri olacaktır.
Bu kitap hazırlanırken temel hedefimiz; veteriner fakültesi öğrencileri başta olmak üzere, lisansüstü eğitim gören araştırmacılar ve sahada görev yapan veteriner hekimler için güncel, anlaşılır, sistematik ve kolay kullanılabilir bir kaynak oluşturmaktır. Konular, temel farmakolojik prensiplerden başlayarak ilaç gruplarına kadar bilimsel doğruluk korunarak sade bir anlatımla sunulmuş; öğrenmeyi kolaylaştıracak şekiller, tablolar ve özet bilgilerle desteklenmiştir. Böylece okuyucunun yalnızca ezberleyen değil, ilacın neden ve nasıl kullanıldığını anlayan bir bakış açısı kazanması amaçlanmıştır.
Söz konusu eser 48 Bölümden oluşacak şekilde hazırlanmıştır. Akıl Notları Serisi’nin mantığına ve amacına uygun olacak şekilde özellikle Veteriner Fakültelerinde Farmakoloji derslerinde okutulan konular ayrı başlıklar halinde sunulmuştur. Farmakolojinin temel bilgileri yanında sistemler göre olacak şekilde bazı alt başlıklar da oluşturulmuştur.
Günümüz teknolojileri, yapay zeka görselleri ile de teorik bilgiler desteklenmiştir. Söz konusu Eser ülkemizdeki 25 Veteriner Fakültesinden toplam 49 akademisyenin katılımı olmuştur.
Günümüzde veteriner hekimliğinde ilaç kullanımı; yalnızca bireysel hasta tedavisini değil, aynı zamanda toplum sağlığını da doğrudan ilgilendirmektedir. Gıda amaçlı hayvanlarda ilaç kalıntılarının önlenmesi, antimikrobiyal direncin kontrol altına alınması, çevreye verilen farmasötik yükün azaltılması ve Tek Sağlık yaklaşımının desteklenmesi, veteriner farmakolojinin temel sorumluluk alanları arasında yer almaktadır. Bu nedenle farmakoloji bilgisi, yalnızca bir ders konusu değil, aynı zamanda etik ve mesleki sorumluluğun ayrılmaz bir parçasıdır.
“Veteriner Farmakoloji I” kitabı alanında gerçekten söz sahibi olan uzman akademisyenlerin katılımı ile hazırlanmıştır. Yoğun bir çalışma temposu içerisinde ve titiz bir çalışmayla konular ele alınmış ve yazılmıştır. Mümkün olduğunca güncel bilgiler, hem eğitim-öğrenim hayatındaki öğrencilerimize yönelik; hem de klinisyen meslektaşlarımıza yönelik temel farmakoloji bilgileri şeklinde sunulmuştur. Dolayısıyla, katkı sağlayan tüm yazarlara gösterdikleri özverili çalışmalardan dolayı içtenlikle teşekkür ediyorum.
Veteriner Hekimliğinde Akıl Notları Serisi gerçekten son derece önemli bir proje. Özellikle öğrenci düzeyinde ve ders kitabı niteliğinde eserler bu kapsamda hazırlanmıştır. Dolayısıyla bu Projenin gerçekleşmesini sağlayan Güneş Kitabevine; Sayın Murat Yılmaz’a ve çalışma arkadaşlarına, dizgi ve tasarım konusunda Sayın İhsan Ağın’a da ayrıca teşekkür ediyorum.
Veteriner hekimliği mesleğine gönül vermiş tüm öğrencilerimize ve meslektaşlarımıza, bu kitabın eğitim ve meslek yaşamlarında yararlı bir başvuru kaynağı olmasını temenni ediyorum. Bu vesileyle bizlerin yetişmesinde emeği ve katkısı olan, bizlere yol gösteren, bilimsel anlamda ve kişilik noktasında model olan çok saygıdeğer Farmakoloji ve Toksikoloji hocalarımıza da içtenlikle teşekkür ediyorum. Vefat eden hocalarımız rahmetle, hayatta olanları saygı ve minnetle anıyorum.
Bilimin ışığında, akılcı ilaç kullanımını esas alan, etik değerlere bağlı ve yaşam boyu öğrenmeyi ilke edinen veteriner hekimlerin yetişmesine katkı sağlayabilmek bizlerin de en büyük dileğidir.
Prof. Dr. Ender YARSAN
Editör, Eylül 2026 – Ankara
https://www.guneskitabevi.com/veteriner-hekimligi-farmakoloji-akil-notlari>
/assets/images/uploads/20260924134348_FarmaAkılNotları_2026.pdf